Badanie na ojcostwo – jak dobrze wybrać laboratorium?

Szukając laboratorium genetycznego do testu na ojcostwo, musisz wziąć pod uwagę kilka ważnych kwestii. Liczy się bowiem nie tylko koszt analizy, ale też to, jaka jest pewność wyniku. Na terenie Polski działa wiele laboratoriów badań DNA świadczących usługi z tego zakresu. Czym kierować się przy wyborze oferty dla siebie?

Przede wszystkim akredytacja PCA

Akredytacja Polskiego Centrum Akredytacji (PCA) jest dowodem wiarygodności danego laboratorium. Świadczy o wysokich kompetencjach w wykonywaniu badań DNA i o bezstronności przy realizacji działań. Akredytowane laboratorium to laboratorium, które w trakcie swoich analiz spełnia międzynarodowe normy jakości, w tym m.in. normę EN ISO/IEC 17025. Wyniki testów genetycznych przeprowadzanych w akredytowanych laboratoriach są uznawane również za granicą. Co więcej, akredytacja jest niezbędna, jeśli wynik badania chcemy wykorzystać w sadzie (zgodnie z Decyzją Ramową Rady Unii Europejskiej, która weszła w życie 30 listopada 2013 r.).

No dobrze, a skąd mamy wiedzieć, czy laboratorium posiada taką akredytację? Dowiemy się tego po indywidualnym numerze akredytacji, nadawanym każdemu akredytowanemu laboratorium. Wystarczy skontaktować się z placówką, w której chcemy zlecić badanie i poprosić o podanie tego numeru. Potem możemy wejść na stronę: https://www.pca.gov.pl/akredytowane-podmioty/akredytacje-aktywne/laboratoria-badawcze/ i sprawdzić zakres akredytacji.

Równie ważne są certyfikaty

Certyfikaty są kolejnym dowodem na to, że badania genetyczne prowadzone są na najwyższym poziomie. Żeby móc pochwalić się takim certyfikatem, laboratorium musi wziąć udział w zewnętrznym programie biegłości badań i wykonać zadanie, które następnie otrzyma pozytywną ocenę. Mało tego! Aby placówka mogła w ogóle przystąpić do programu, musi jeszcze spełniać określone kryteria. Jeśli chodzi o badania genetyczne w kierunku pokrewieństwa, to najważniejszymi certyfikatami są certyfikaty Gednap i ISFG. Zanim podejmiemy ostateczną decyzję co do wyboru placówki, której zlecimy nasz test, upewnijmy się, czy posiada ona te certyfikaty.

Warto dodać, że sam wpis do ewidencji KIDL nie jest żadnym potwierdzeniem jakości. Każde laboratorium musi się w niej znaleźć. Jest to więc dla nas jedynie informacja, że dane laboratorium w ogóle istnieje.

 Upewnij się, że badanie ojcostwa jest wykonywane na podstawie 24 markerów DNA

Teoretycznie już analiza 16 markerów genetycznych wystarczy do wydania pewnego wyniku testu na ojcostwo. W niektórych laboratoriach genetycznych na takiej liczbie markerów prowadzone są nawet sądowe testy na ojcostwo. Tak, tylko, że w sądowym teście na ojcostwo udział bierze także matka dziecka. W badaniu prywatnym nie ma ona obowiązku uczestniczyć. Dlatego też prywatne testy na ojcostwo najczęściej obywają się z udziałem dwóch osób – ojca i dziecka. Analiza 16 markerów genetycznych w przypadku badania DNA na podstawie próbek pobranych tylko od dwóch osób może okazać się niewystarczająca do wystawienia pewnego wyniku.

 Test ojcostwa na podstawie 24 markerów DNA pozwala potwierdzić ojcostwo z prawdopodobieństwem ponad 99,9999%. Taki wynik jest uznawany przez Polskie Towarzystwo Medycyny Sądowej i Kryminologii za pewny.

Zwróć uwagę, czy laboratorium zamieszcza na wyniku profile genetyczne badanych

Profile genetyczne na wyniku testu na ojcostwo są dowodem na to, że analiza w ogóle miała miejsce. Profil genetyczny (czyli wykaz wszystkich analizowanych markerów) można wykorzystać także w przyszłości, np. gdyby zaistniała potrzeba zbadania kolejnego dziecka. Nie musimy wówczas wykonywać całego badania jeszcze raz. Wystarczy dodać profil nowego uczestnika testu.

Dowiedz się, czy laboratorium wykonuje 2 razy cała analizę

Tak, 2 razy! W praktyce laboratoryjnej nazywa się to podwójną kontrolą wyniku. Jest ona bardzo ważnym elementem badania DNA, ponieważ pozwala wykluczyć ewentualne błędy. Powtórne wykonanie analizy laboratoryjnej generuje oczywiście dodatkowe koszty, dlatego niektóre laboratoria z niego rezygnują. 

Sprawdź, czy oferta zawiera gwarancję na próbki

Gwarancja na próbki może okazać się bardzo przydatną opcją. Daje bowiem możliwość analizy kolejnej próbki, gdyby pierwsza okazała się zbyt niskiej jakości – i to bez ponoszenia dodatkowych kosztów. Zarówno pobranie wymazów z policzka jak i próbek śladowych jest bardzo prostym zadaniem. Pamiętaj, że jest to jednak materiał biologiczny, w związku z czym nigdy nie ma 100% pewności, że znajdujące się w próbkach DNA, nie uległo degradacji (zniszczeniu). Stwierdzenie, że takie sytuacje nie mają miejsca nie jest prawdziwe. Właśnie dlatego dobrze jest się zabezpieczyć na wypadek niepowodzenia.

Poznaj zakres próbek badanych w laboratorium

Im większa różnorodność w zakresie analizowanych materiałów, tym większe doświadczenie laboratorium. Dla osób biorących udział w badaniu oznacza to z kolei większą wygodę. Możliwość dostarczenia do analizy włosów z cebulkami, smoczka albo szczoteczki do zębów daje nam na pewno dużą swobodę i nie naraża na stres, zwłaszcza jeśli chodzi o najmłodszego uczestnika testu – małe dziecko.

Zapoznaj się z opiniami i referencjami

Zarówno indywidualnych klientów, jak i sądów czy prokuratury. Opinie osób korzystających już z usług laboratorium, powiedzą Ci najwięcej o jakości wykonywanych badań i jakości obsługi. Przed ostatecznym dokonaniem wyboru warto więc pobuszować trochę w internecie w poszukiwaniu opinii innych klientów.

Sprawdź dostępność

Chodzi tu zarówno o możliwość skorzystania z bezpłatnej porady konsultantów medycznych (najlepiej w dowolnych godzinach, również popołudniowych czy wieczornych) oraz o sam dostęp do usługi. Jak laboratorium może nam ten dostęp ułatwić? Np. poprzez stacjonarne punkty pobrań zlokalizowane w różnych miastach, do których klient może przyjść i pobrać próbkę lub zostawić próbkę sporządzoną samodzielnie w domu. Dużym udogodnieniem dla klienta jest również możliwość wysłania samodzielnie pobranych próbek pocztą lub za pomocą kuriera.

Upewnij się, czy badanie nie jest tanie tylko z pozoru

To znaczy, czy oferta nie jest pełna tzw. ukrytych kosztów. Klientów często kusi się niską ceną za badanie. Jednak, gdy pojawia się konieczność włączenia do analizy dodatkowej próbki lub rozszerzenia liczby badanych markerów do 24, to okazuje się, że są to usługi dodatkowo płatne. I tak oferta, która początkowo skusiła nas niską ceną, okazała się nie być taka tania.

 Zdjęcie ©vkovalcik/Depositphotos.com